Gốc > NHỮNG CÂU CHUYỆN HÔM NAY VÀ MAI SAU >

Những điều chưa biết về anh hùng Tô Vĩnh Diện

 144-3.jpg image by thongdiepthoigian

ĐBP - Đúng vào ngày Anh hùng LLVT Tô Vĩnh Diện hy sinh (1 tháng 2), tôi có mặt trên đỉnh pú Pha Sung (núi Tường Cao). Nhìn từ trận địa pháo Pha Sung II, sân bay Mường Thanh như tấm vải chưa nhuộm, hắt thứ ánh sáng kim loại lên lấp loá tầng không. Đồi Độc Lập, Trung tâm đề kháng Him Lam… nằm gọn trong “thước ngắm”…

 

Lần theo dấu pháo

7 giờ sáng, ông Lò Văn Hịa, 69 tuổi (bản Nà Nhạn 3, xã Nà Nhạn, huyện Điện Biên) - chứng nhân duy nhất tường tận về con đường kéo pháo Tô Vĩnh Diện và cũng là người đầu tiên biết nơi anh hùng dân tộc ngã xuống - hướng dẫn tôi vượt gần 4 km dốc đứng lên Pha Sung I . Theo ông, tôi bỏ qua 2 con đường tắt, mà có thể 55 năm trước, đã có rất nhiều cuộc marathon hỏa tốc từ tiền tiêu về hậu cứ, đó là đường Tả Bả Con và đường bản Nậm Khẩu Hu. Từ bia văn tưởng niệm anh hùng Tô Vĩnh Diện (Pha Sung I), theo lộ trình “đưa pháo vào” thì phải 6 km nữa mới tới trận địa. Nhưng do đi tắt qua Dốc Tre, rồi rừng Pá Có nên sau gần 2 tiếng… trèo tường, tôi cũng có mặt tại Pha Sung II - nơi vẫn còn dấu tích 6 ụ pháo lớn. Đây chính là điểm đến, là “mơ ước” chưa kịp trở thành hiện thực của khẩu đội pháo cao xạ Tô Vĩnh Diện, khi mới lên được “nửa tầng trời” đã phải nhận lệnh “kéo pháo ra”, tập kết tại Bắng Hôm (hủm nước xoáy trên sông Nậm Rốm), ngay sát QL 42 (nay là QL 279, đoạn km 15 + 500 hướng Điện Biên - Tuần Giáo) để ăn tết Giáp Ngọ và chờ lệnh mới.

Khi đặt chân lên những dấu dép cao su ẩn khuất đâu đó trong hương đất, tôi vẫn không thể tưởng tượng pháo được kéo lên đỉnh núi cao chất ngất bằng nghị lực nào. Có đoạn đủ hai vết bánh; có đoạn một trên bờ, một dưới vực. Ấy là chưa kể hơn hai trăm mét đường ở dốc đá ThácBay, được mắc lên… ngọn cây để đưa pháo qua. 10 km đường lên trận địa này được 5.000 chiến sĩ làm trong vòng 24 tiếng; để rồi ngay khi hoàn thành, những khẩu pháo chờ sẵn dưới núi khởi đầu cho cuộc hành quân tiến vào… lịch sử. Đường kéo pháo Tô Vĩnh Diện là một trong 5 con đường kéo pháo vào trận địa của bộ đội ta, và cũng là đường kéo pháo bằng tay duy nhất. Những con đường còn lại, là: Nà Tấu - Mường Phăng; Mường Phăng - Tà Lèng; Nà Nhạn - Nà Pen - Mường Pồn và Nà Pen - Bản Tau (Thanh Nưa) đều được ôtô kéo. Ngoài ra vẫn còn nhiều đường kéo pháo khác, hoặc nằm cạnh quốc lộ (trận địa 105 ly + hoả tiễn 6 giàn tại Phiêng Lơi - Him Lam), hoặc kéo một đoạn ngắn (trận địa 12 ly 7 ở Tả Bả Con, Nà Nhạn 2, xã Nà Nhạn)…

Chuyện “riêng tư” của anh hùng Tô Vĩnh Diện

Suốt 49 năm (1954 - 2003), vị trí trung đội phó trung đội 2, kiêm khẩu đội trưởng pháo cao xạ Tô Vĩnh Diện hy sinh vẫn như nằm trong… bí mật quân sự. Ngay cả ông Hịa cũng phải đến ngày18/8/2003 mới à lên: “Thì ra anh hùng Tô Vĩnh Diện trong sách giáo khoa, hy sinh ngay trên ngọn núi linh thiêng và tự hào của bản”. Hôm ấy, gió Lào ràn rạt trên pú Pha Sung, 6 người trong “Tổ Tư vấn lịch sử, kỹ thuật - Dự án Điện Biên” tìm đến nhà ông Hịa. Từ hủm nước xoáy, ông Hịa dẫn đoàn trèo ròng rã 4 tiếng đồng hồ lên Núi Tường Cao. Ở đó, lão ông ngót 80 tuổi - đại tá Trần Quốc Chân - Nguyên trung đội trưởng trung đội 2, đại đội 827, tiểu đoàn 394, trung đoàn 367 pháo cao xạ - bằng trí nhớ mòn vẹt vết thời gian đã “nhận nhầm” tới 5 chỗ Tô Vĩnh Diện lấy thân chèn pháo. 5 vị trí đều có vực chuối, có độ dốc 50 - 60, có yên ngựa, có cỏ gianh… nhưng cũng có thêm sự mách bảo thần diệu, để đúng vào phút chót thì đột ngột thốt lên: “Không phải! Hình như chưa đúng!” Tổ khảo sát lại lật từng bụi cỏ để “lão chiến sĩ” nhìn, sờ, ngửi… từng nắm đất trên pú Pha Sung. Ông Hịa bỗng như được ai cầm tay dắt đi: “Tôi biết chỗ bác Diện ở!”. Cả đoàn lao theo. Đến đoạn đường kéo pháo bên tây núi - nơi có rừng Pá Có - đại tá Chân reo lên: “Đây rồi! Đúng rồi, anh Diện ơi! Tôi nhớ… nòng pháo cất lên giời, càng pháo cắm xuống… taluy đương ở bên phải…”. Cách mép taluy âm non chục mét, hai hố bom như hai con mắt hiện ra “làm chứng” cho trí nhớ vượt thời gian của “lão đại tá”…

Đêm buông xuống, khẩu đội Tô Vĩnh Diện nhận lệnh “kéo pháo ra”. Đúng lúc khẩu 37 ly rời khỏi nơi trú ẩn, bám vào "đường kéo pháo số 0" thì địch nã pháo từ Mường Thanh lên, máy bay dội bom trên trời xuống. Anh em nằm rạp tránh. Lực giữ pháo yếu đi và… dây tời đứt! Khẩu pháo lăn qua chèn, chiến sĩ Lê Văn Chi lái càng phía taluy âm bị hất xuống vực. Tô Vĩnh Diện lập tức bỏ càng pháo bên taluy dương, chuyển sang taluy âm cản pháo… Hành động chợt lóe ấy chính là khoảnh khắc định mệnh… Anh hùng Tô Vĩnh Diện và chiếc mũ sắt đã chặn đứng khẩu pháo đang theo đà xuống vực… Trung đội trưởng Chân phát lệnh chèn lìm, moi đất gỡ Tô Vĩnh Diện ra, rồi tức tốc đưa về trạm xá Tẩu Pung (xã Nà Nhạn). Nhưng Tô Vĩnh Diện đã hy sinh trên đường đến trạm xá. Lúc đó là 22 giờ ngày 28 tháng Chạp (tức 1.2.1954). Sau phút bàng hoàng, toàn khẩu đội hô vang lời thề bằng mọi giá đưa pháo xuống “khoẻ mạnh”, để hẹn ngày mang pháo vào, giã đòn thù lên đầu giặc. 5 giờ sáng cùng đêm, khẩu pháo có hồn, cốt, máu, xương của anh hùng Tô Vĩnh Diện được đồng đội đưa thành công xuống tập kết tại hủm Nước Xoáy, để hôm sau kịp dự lễ truy điệu người anh hùng kiên trung, quả cảm.

Và “truyền thuyết”… pú Pha Sung

Núi Pha Sung là bức tường cao che chở cho bản Nà Nhạn 3 những trận cuồng phong thường xuyên kéo vào từ cánh đồng “nhất Thanh”; và cũng là ngọn núi giữ mưa vàng mưa bạc, không cho mang nước ra khỏi những thửa ruộng khiêm tốn của bản. Con “Đường Trời” ngoằn ngoèo khi mờ khi tỏ, vừa li kỳ, vừa bí ẩn trên núi Pha Sung bỗng trở thành truyền thuyết của người dân Nà Nhạn. Bất kỳ một cuộc săn bắt nào, cho dù quy mô và kỹ lưỡng đến đâu nhưng hễ lỡ để con mồi chạy vào “Đường Trời” là cả bản lại… về không. Trong suốt 55 năm, chưa có người, vật nuôi nào bị lạc trên dãy núi trùng trùng điệp điệp, bởi dù là nửa đêm, nhưng hễ gặp “Đường Trời” là coi như đã ở nhà… Theo ông Tòng Văn Dọn và trưởng bản Nà Nhạn 3 Quàng Văn Bóng, phải 3 năm sau giải phóng mới có người đến định cư và khai khẩn khu ruộng Ná Bắng Hôm; lại thêm bí mật quân sự nên không ai biết về con đường kéo pháo ấy. Gần chục năm sau, khi mà người dân đi rừng vô tình phát hiện ra những đống vỏ đạn pháo mới biết đó là con đường “do con người làm” trong chiến dịch Điện Biên Phủ.

Tháng 4/2009 này “Dự án bảo tồn, tôn tạo đường kéo pháo vào trận địa của bộ đội ta trong chiến dịch Điện Biên Phủ”, dự kiến được đưa vào sử dụng. Ngay tại hủm Nước Xoáy, du khách sẽ được chiêm ngưỡng công trình tái hiện cảnh bộ đội ta kéo pháo. Không lâu nữa, dọc taluy âm trên con đường huyền thoại, những vòm ban, tếch, chò chỉ… lợp bóng mát rượi xuống, như nâng bước cho những ai có lòng, hoài niệm và tri ân, muốn được tận mắt thấy nơi mà người anh hùng đã hy sinh tính mạng của mình để cho pháo sống…

 

Nguyễn Đức Lợi


Nhắn tin cho tác giả
Nguyễn Tiến Nam @ 23:51 05/05/2009
Số lượt xem: 5334
Số lượt thích: 0 người
 
Gửi ý kiến