Gốc > MỸ THUẬT 1 >

TRANH SƠN MÀI

 

Từ lâu trong dân gian Việt Nam hiện diện nhiều loại tranh: tranh giấy dó Đông Hồ, tranh sơn dầu, tranh lụa, tranh sơn mài... mỗi loại tranh mang một nét đặc sắc riêng biệt mà mỗi lần nhắc đến người Việt Nam không khỏi tự hào với bạn bè thế giới. 

Theo những nhà nghiên cứu về nghệ thuật tạo hình thì sơn mài đóng vai trò hàng đầu về chất liệu truyền thống trong nền hội họa Việt Nam. Đến với thế giới, tranh sơn mài Việt nam cũng được đặc biệt chú ý vì nó có sắc thái riêng biệt và biểu hiện rõ tính dân tộc đậm nét. 

Tác phẩm Mùa Đông Sắp Đến của Trần Văn Cẩn

Sơn mài còn gọi là sơn ta, đã có truyền thống lâu đời. Ở những thế kỷ trước, những tượng gỗ tại các đình, miếu, chùa được sơn son thếp vàng. Những bàn thờ, câu đối, hoành phi... cũng được xử lý bằng sơn mài với những màu sắc lộng lẫy và bền chắc với thời gian.

Cô Gái và Hoa Sen của Nguyễn Sáng

Trải qua nhiều thế kỷ, sơn mài đã được các nghệ nhân Việt Nam tìm tòi, nghiên cứu và nâng sơn mài lên một vị trí cao. Những bức tranh sơn mài ra đời đòi hỏi chất liệu phong phú hơn: nhiều loại bột màu, vàng lá, bạc lá, vỏ trai, vỏ trứng...Nhưng chất liệu truyền thống không thể thiếu chính là sơn ta. Chất sơn được lấy từ cây sơn được trồng nhiều ở Phú Thọ. Nhựa cây hứng về gọi là sơn sống. Nhựa được ủ qua nhiều ngày, bị mất nước lên men và lắng đọng tạo ra nhiều lớp sơn khác nhau, màu sắc khác nhau. Lớp trên cùng màu sẫm nhất cũng là loại tốt nhất được gọi là sơn chất lượng cao. Loại sơn chất lượng này sẽ qua nhiều công đoạn ủ, khuấy, trộn thêm phụ gia sẽ được nhiều màu sơn tuyệt đẹp: cánh gián, huyền, hồng óng ánh...

Hẻm Phố của Lê Ngọc Linh

Bức tranh sau khi hoàn thiện thường mất rất nhiều thời gian có thể là hàng tháng, hàng năm, thậm chí là nhiều năm trời. Người họa sĩ phải mài đi mài lại bức tranh nhiều lân sao cho thật phẳng. Sơn được vẽ nhiều lớp thì khi mài màu sắc hiện lên mới đẹp, huyền bí, lộng lẫy. Bảng màu sơn trong sơn mài có rất nhiều loại, nếu lưu ý ta sẽ thấy khả năng và tính ưu việt của những loại sơn. Sơn then đen bóng, sâu thẫm đến vô cùng. Sơn cánh gián trong veo, óng ả. Phủ lên cac màu vàng, bạc sẽ làm cho các màu sắc biến đổi tạo thành những màu dẫn xuất mang những âm xuất giàu tính kịch tính. Qua sự hợp tác của các tuổi sơn ở những tuổi khác nhau, các bột màu cũng trở nên mờ ảo, rực rỡ hợp thành những mảng chìm nổi trên bức tranh.

Ông Địa của Lê Ngọc Linh

Những năm 30 đầu thế kỷ 20 là thời kỳ mà tranh sơn mài và những tác phẩm mỹ nghệ trãi qua một cuộc phục hưng lớn. Nó khẳng định rằng khả năng biểu hiện của sơn mài trong hội họa là không hạn chế. 

Nhiều bức tranh sơn mài và đồ mỹ nghệ sơn mài của Việt Nam được đưa ra nước ngoài hàng loạt. Người họa sĩ ít nhiều vẽ sơn mài theo ngẫu hứng, theo tình cảm xuất phát từ lòng mình. Những rung động trong lòng mình thế nào người họa sĩ thể hiện qua tranh như thế đó không theo một quy luật nào cả. Chính từ những yếu tố đó mà hồn tranh Việt Nam trở nên sâu lắng Những họa sĩ gắn bó với sơn mài và có những bức tranh có tiếng vang: Nguyễn Sáng với tác phẩm "Nghỉ trưa" và "Trú Mưa", Trần Văn Cẩn với tác phẩm "Em Thúy", Phan Kế An với "Nhớ một chiều Tây Bắc", Tô Ngọc Vân với " Nghỉ đêm bên đường",Mai Văn Nam với "Đi chợ Bắc Hà", Nguyễn Văn Tỵ với "Nhà tranh gốc mít", Trần Đình Thọ với "Tre", Nguyễn Gia Trí với "Vườn Xuân", "Tát nước chống lụt", "Thiếu nữ bên cây phù dung".

Tác phẩm Múa Vòng của Nguyễn Sáng

Bên cạnh đấy cũng không ít họa sĩ trẻ đã tạo cho mình một sự phá cách: Trên nền vóc cổ xưa, họ đưa vào hàng loạt những chất liệu mới mà gọi tóm lại là "chất liệu tổng hợp", với mong muốn tạo nên hiệu quả thẩm mĩ mới lạ. Tất nhiên, không phải lúc nào những thử nghiệm cũng có thể thành công mà thậm chí, đôi khi, chúng còn góp phần làm lệch hướng, phá đi vẻ đẹp nền nã, cao sang của sơn mài truyền thống. Nhưng tranh sơn mài Việt Nam đã và đang góp vào vườn hoa nghệ thuật lớn của thế giới một bông hoa lạ và độc đáo.

(simplevietnam.com)

Tư liệu :

- Sơn mài – Wikipedia tiếng Việt
Hình ảnh Tranh sơn mài
 
Sơn mài Việt nam
Tranh sơn mài đích thực?
Tranh sơn mài - BAOMOI.COM
Tranh sơn mài
Trong phòng tranh sơn mài 
Tranh sơn mài - Di sản nghệ thuật độc đáo của Việt Nam 
Tranh sơn mài - Một không gian độc đáo
Lau Sạch Tranh Sơn Mài 
Nét sáng tạo sơn mài
Luật chơi mới của nghệ thuật sơn mài
Người nặng lòng với sơn mài truyền thống
Nét trong sơn mài
Cô gái Nhật mải mê với sơn mài Việt
Sơn mài truyền thống: cần những chuẩn mực để đánh giá
Sơn mài Việt Nam- lấp lánh và quyến rũ
Nét sáng tạo sơn mài
BÁO ẢNH VIỆT NAM
Ba biến thể trong sơn mài Võ Xuân Huy : Từ trực cảm đến ý thức sáng tạo 
Làng sơn mài Hạ Thái 


Nhắn tin cho tác giả
Nguyễn Tiến Nam @ 21:06 16/07/2011
Số lượt xem: 756
Số lượt thích: 0 người
 
Gửi ý kiến